پیوند مغز استخوان
ارزیابی، آماده‌سازی و مدیریت فرآیند پیوند مغز استخوان و مراقبت‌های تخصصی پس از آن.
پیوند مغز استخوان — که امروزه بیشتر با نام پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز شناخته می‌شود — روشی است که در آن مغز استخوان بیمار پس از درمان فشرده، با سلول‌های بنیادی سالم بازسازی می‌شود. این درمان در برخی سرطان‌های خونی و بیماری‌های مغز استخوان می‌تواند شانس کنترل طولانی‌مدت بیماری را فراهم کند. پیوند فرآیندی چندمرحله‌ای است که آماده‌سازی، انجام و مراقبت‌های پس از آن را در بر می‌گیرد.
انواع پیوند
- پیوند اتولوگ: سلول‌های بنیادی از خودِ بیمار جمع‌آوری، نگهداری و پس از درمان فشرده به او بازگردانده می‌شود.
- پیوند آلوژن: سلول‌های بنیادی از یک دهنده سازگار گرفته می‌شود.
انتخاب نوع پیوند به تشخیص بیماری، سن و وضعیت عمومی بیمار و در دسترس بودن دهنده سازگار بستگی دارد. توضیح کامل هر نوع در صفحه اختصاصی آن آمده است: پیوند اتولوگ و پیوند آلوژن.
چه بیمارانی کاندید پیوند هستند؟
- برخی بیماران مبتلا به لوسمی، لنفوم یا مولتیپل میلوما بر اساس نوع و مرحله بیماری
- بیمارانی که بیماری آن‌ها پس از درمان اولیه بازگشته یا پاسخ کافی نداده است
- برخی بیماری‌های غیرسرطانی مغز استخوان
- بیمارانی که وضعیت قلب، ریه، کبد و کلیه آن‌ها تحمل این درمان را ممکن می‌کند
مراحل پیوند
ارزیابی کامل
بررسی قلب، ریه، کبد، کلیه، عفونت‌های نهفته و وضعیت دندان‌ها.تعیین نوع پیوند و دهنده
در پیوند آلوژن، بررسی سازگاری بافتی میان بیمار و دهنده.جمع‌آوری سلول‌های بنیادی
از بیمار (اتولوگ) یا دهنده (آلوژن).درمان آماده‌سازی
شیمی‌درمانی فشرده برای پاک‌سازی مغز استخوان.تزریق سلول‌ها
بازگرداندن سلول‌های بنیادی به جریان خون.دوره جاگیری
بازه‌ای که مغز استخوان شروع به تولید سلول‌های جدید می‌کند و بیمار در معرض عفونت است.پیگیری طولانی‌مدت
پایش عملکرد ایمنی، عفونت و در پیوند آلوژن، واکنش پیوند علیه میزبان.
مراقبت‌های پس از پیوند
دوره پس از پیوند نیازمند رعایت دقیق نکات بهداشتی، مصرف منظم داروهای پیشگیری از عفونت و مراجعه مرتب برای آزمایش است. بازسازی کامل سیستم ایمنی زمان‌بر است و در این مدت، رعایت توصیه‌های مربوط به تغذیه، تماس با دیگران و واکسیناسیون اهمیت زیادی دارد.
چرا دکتر ظرافت‌فرد؟
دکتر الهام ظرافت‌فرد فوق تخصص بیماری‌های خون و سرطان بزرگسالان و پیوند مغز استخوان است و ارزیابی، آماده‌سازی و پیگیری پس از پیوند را بر پایه پروتکل‌های استاندارد انجام می‌دهد. رزرو نوبت آنلاین
سوالات متداول
آیا پیوند مغز استخوان عمل جراحی است؟
خیر. تزریق سلول‌های بنیادی مشابه یک تزریق وریدی انجام می‌شود و جراحی محسوب نمی‌شود.
دهنده سازگار چگونه پیدا می‌شود؟
ابتدا خواهر و برادر بیمار از نظر سازگاری بافتی بررسی می‌شوند و در صورت نبود تطابق، جست‌وجوی دهنده غیرخویشاوند مطرح می‌شود.
آیا اهدای سلول بنیادی برای دهنده خطرناک است؟
اهدا فرآیندی کنترل‌شده است و دهنده پیش از آن به‌طور کامل ارزیابی می‌شود.
پس از پیوند چه مدت باید مراقبت‌های ویژه رعایت شود؟
این مدت برای هر بیمار متفاوت است و به نوع پیوند و روند بازسازی ایمنی بستگی دارد؛ در جلسات پیگیری تعیین می‌شود.
پیوند مغز استخوان چند روز طول می‌کشد؟
خودِ تزریق سلول‌ها چند ساعت طول می‌کشد، اما پیوند یک فرآیند چندمرحله‌ای است: چند روز درمان آماده‌سازی، تزریق سلول‌ها، و سپس دوره جاگیری که بیمار معمولاً در آن بستری است تا مغز استخوان دوباره شروع به ساخت سلول‌های خونی کند. بازسازی کامل سیستم ایمنی پس از ترخیص هم چند ماه زمان می‌برد.
سلول‌های پیوند از کجا گرفته می‌شوند؟
سلول‌های بنیادی از خون محیطی (با دستگاه جداسازی، پس از چند روز داروی تحریک‌کننده) یا از مغز استخوان لگن جمع‌آوری می‌شوند. در پیوند اتولوگ از خودِ بیمار و در پیوند آلوژن از یک دهنده سازگار گرفته می‌شوند.
آیا پیوند مغز استخوان برای سرطان خون انجام می‌شود؟
بله؛ در برخی انواع لوسمی، لنفوم و مولتیپل میلوما. اینکه پیوند برای یک بیمار مناسب است یا نه و کدام نوع آن، به نوع و مرحله بیماری، پاسخ به درمان اولیه و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
آیا پیوند مغز استخوان درمان قطعی سرطان است؟
پیوند در برخی بیماران با هدف درمان قطعی و در برخی با هدف کنترل طولانی‌مدت بیماری انجام می‌شود. نتیجه به نوع بیماری، وضعیت آن در زمان پیوند و عوامل دیگر بستگی دارد و برای هر بیمار جداگانه توضیح داده می‌شود. میانگین‌های منتشرشده، نتیجه یک بیمار مشخص را پیش‌بینی نمی‌کنند.
مطالب مرتبط
سایر خدمات
سوالی درباره پیوند مغز استخوان دارید؟
برای بررسی شرایط شما و انتخاب مناسب‌ترین روش درمان، وقت مشاوره بگیرید.
رزرو نوبت آنلاین