نمونه‌برداری مغز استخوان
انجام و تفسیر آسپیراسیون و بیوپسی مغز استخوان برای تشخیص دقیق بیماری‌های خونی و سرطان.
نمونه‌برداری مغز استخوان یک اقدام تشخیصی است که در آن مقدار کمی از مغز استخوان برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود. این بررسی زمانی انجام می‌شود که آزمایش خون به‌تنهایی پاسخ روشنی نمی‌دهد و برای تشخیص دقیق بیماری، لازم است کارخانه‌ی خون‌سازی بدن مستقیماً دیده شود. این کار سرپایی انجام می‌شود و بیمار در همان روز به خانه بازمی‌گردد.
آسپیراسیون و بیوپسی چه تفاوتی دارند؟
معمولاً هر دو در یک جلسه انجام می‌شوند. در آسپیراسیون، بخش مایع مغز استخوان کشیده می‌شود و برای بررسی سلول‌ها، آزمایش‌های ژنتیکی و فلوسایتومتری به کار می‌رود. در بیوپسی، یک قطعه‌ی کوچک و توپُر از بافت برداشته می‌شود که ساختار کلی مغز استخوان و میزان پُری آن را نشان می‌دهد. اطلاعاتی که این دو می‌دهند مکمل یکدیگرند.
چه زمانی این بررسی لازم می‌شود؟
- کاهش یا افزایش غیرقابل‌توضیح گلبول‌های خون که با آزمایش‌های معمول روشن نشده است
- شک به لوسمی، لنفوم یا مولتیپل میلوما
- تعیین مرحله بیماری در برخی سرطان‌ها
- بررسی پاسخ به درمان یا احتمال بازگشت بیماری
- کم‌خونی‌های مقاوم به درمان که علت آن‌ها مشخص نشده است
مراحل انجام
آماده‌سازی
بررسی داروهای رقیق‌کننده خون و وضعیت انعقادی بیمار.وضعیت قرارگیری
بیمار معمولاً به پهلو یا روی شکم دراز می‌کشد؛ محل نمونه‌گیری در بیشتر موارد استخوان لگن در ناحیه پشت است.بی‌حسی موضعی
پوست و سطح استخوان با بی‌حسی موضعی بی‌حس می‌شود.نمونه‌گیری
ابتدا آسپیراسیون و سپس بیوپسی انجام می‌شود.بستن محل
فشار روی محل و پانسمان.استراحت و تحت نظر ماندن
بسته به شرایط بیمار، بین ۱۰ دقیقه تا ۲ ساعت تحت نظر می‌ماند و سپس مرخص می‌شود.
این اقدام عمدتاً در مطب انجام می‌شود. در صورت وجود شرایط خاص — برای نمونه بیماران قلبی یا ریوی — دوره‌ی استراحت و تحت نظر ماندن در بیمارستان انجام می‌شود.
آمادگی پیش از مراجعه
- مصرف داروهای رقیق‌کننده خون را حتماً اطلاع دهید؛ ممکن است لازم باشد از قبل تنظیم شود
- نیازی به ناشتا بودن نیست مگر آنکه پزشک دستور دیگری داده باشد
- لباس راحت بپوشید
- ترجیحاً همراه داشته باشید
- سابقه حساسیت به داروی بی‌حسی را اطلاع دهید
آیا نمونه‌برداری مغز استخوان درد دارد؟
با بی‌حسی موضعی، پوست و سطح استخوان بی‌حس می‌شود. در لحظه‌ی کشیدن مایع مغز استخوان، معمولاً یک احساس فشار یا کشش کوتاه تجربه می‌شود که چند ثانیه طول می‌کشد. این احساس ناخوشایند است اما گذراست. بیشتر نگرانی بیماران درباره‌ی درد است و آگاهی از این روند پیش از انجام، اضطراب را کم می‌کند.
پس از نمونه‌برداری
- محل نمونه‌گیری معمولاً برای یکی دو روز حساس یا کبود است
- پانسمان را طبق دستور نگه دارید و از خیس شدن آن خودداری کنید
- فعالیت سنگین و بلند کردن اجسام سنگین را برای مدت کوتاهی محدود کنید
- در صورت خونریزی مداوم، تب، یا درد شدید و رو به افزایش تماس بگیرید
سوالات متداول
آیا نمونه‌برداری مغز استخوان دردناک است؟
محل با بی‌حسی موضعی بی‌حس می‌شود. در لحظه‌ی کشیدن مایع، احساس فشار یا کشش کوتاهی وجود دارد که چند ثانیه طول می‌کشد و سپس از بین می‌رود.
آیا نیاز به بیهوشی دارم؟
در بزرگسالان معمولاً بی‌حسی موضعی کافی است. در موارد خاص، پزشک ممکن است آرام‌بخش تجویز کند.
این کار در مطب انجام می‌شود یا بیمارستان؟
نمونه‌برداری عمدتاً در مطب انجام می‌شود و بسته به شرایط بیمار، بین ۱۰ دقیقه تا ۲ ساعت تحت نظر می‌مانید. در صورت وجود شرایط خاص مانند بیماری قلبی یا ریوی، دوره‌ی استراحت در بیمارستان انجام می‌شود.
آیا می‌توانم بعد از آن خودم رانندگی کنم؟
اگر فقط بی‌حسی موضعی استفاده شده باشد معمولاً مانعی ندارد، اما اگر آرام‌بخش دریافت کرده‌اید حتماً باید همراه داشته باشید.
آیا از ستون فقرات نمونه گرفته می‌شود؟
خیر. برخلاف تصور رایج، نمونه از استخوان لگن گرفته می‌شود و ارتباطی با نخاع یا ستون فقرات ندارد.
چرا هم آسپیراسیون و هم بیوپسی انجام می‌شود؟
هرکدام اطلاعات متفاوتی می‌دهند؛ یکی وضعیت سلول‌ها و دیگری ساختار بافت را نشان می‌دهد و برای تشخیص دقیق هر دو لازم است.
نمونه‌برداری مغز استخوان چقدر طول می‌کشد؟
خودِ نمونه‌گیری کوتاه است. پس از آن، بسته به شرایط بیمار، بین ۱۰ دقیقه تا ۲ ساعت تحت نظر می‌مانید و همان روز به خانه بازمی‌گردید.
آیا نمونه‌برداری مغز استخوان خطرناک است؟
این اقدام کم‌خطر است. شایع‌ترین عارضه، درد یا کبودی محل نمونه‌گیری برای یکی دو روز است. عوارضی مانند خونریزی طولانی یا عفونت محل نادرند؛ خطر خونریزی در کسانی که داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند یا پلاکت پایینی دارند بیشتر است و پیش از نمونه‌گیری بررسی می‌شود. در صورت خونریزی مداوم، تب یا درد رو به افزایش تماس بگیرید.
نمونه‌برداری مغز استخوان برای چیست؟
برای دیدن مستقیم کارخانه خون‌سازی بدن؛ وقتی آزمایش خون علت کاهش یا افزایش گلبول‌ها را روشن نمی‌کند، برای تشخیص یا تعیین مرحله لوسمی، لنفوم و مولتیپل میلوما، و برای سنجش پاسخ به درمان.
مطالب مرتبط
سایر خدمات
سوالی درباره نمونه‌برداری مغز استخوان دارید؟
برای بررسی شرایط شما و انتخاب مناسب‌ترین روش درمان، وقت مشاوره بگیرید.
رزرو نوبت آنلاین